وکیل کلاهبرداری؛ شکایت و دفاع در جرم کلاهبرداری

جرم کلاهبرداری در ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری (۱۳۶۷) تعریف شده است: کسی که از راه حیله و تقلب، مردم را به وجود شرکت‌ها، تجارتخانه‌ها، کارخانه‌ها یا مؤسسات موهوم یا به داشتن اموال و اختیارات واهی فریب دهد یا به امور غیرواقع امیدوار کند یا از حوادث و پیشامدهای غیرواقع بترساند یا اسم یا عنوان مجعول اختیار کند و به یکی از این وسایل یا وسایل تقلبی دیگر، وجوه یا اموال یا اسناد یا حوالجات یا قبوض یا مفاصاحساب و امثال آن تحصیل کرده و از این راه مال دیگری را ببرد.

برای تحقق جرم چند رکن باید با هم جمع شود: توسل به وسیله متقلبانه، فریب خوردن بزه‌دیده، بردن مال دیگری و سوءنیت. ترتیب هم مهم است؛ یعنی فریب باید پیش از انتقال مال و علت آن باشد. اگر کسی بدون مانور متقلبانه، صرفاً به تعهد قراردادی خود عمل نکند، معمولاً با یک اختلاف حقوقی روبه‌رو هستیم نه کلاهبرداری.

بسیاری از شکایت‌های کلاهبرداری در واقع نقض قرارداد، عدم پرداخت بدهی یا اختلاف در کیفیت کالا هستند و در دادسرا به قرار منع تعقیب می‌رسند. تشخیص درست این مرز از ابتدا اهمیت دارد، چون انتخاب مسیر نادرست ماه‌ها زمان و فرصت توقیف اموال را از بین می‌برد.

نمونه‌های رایج کلاهبرداری عبارت‌اند از: فروش مال غیر یا فروش یک ملک به چند نفر (که گاهی عنوان انتقال مال غیر دارد)، معرفی شرکت یا طرح سرمایه‌گذاری موهوم، جعل هویت و عنوان، وعده اخذ ویزا یا استخدام با دریافت وجه، و پیش‌فروش واهی. در هر پرونده باید دید مانور متقلبانه دقیقاً چه بوده و با چه سندی قابل اثبات است.

شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به دادسرای محل وقوع جرم ارجاع می‌شود. بازپرس یا دادیار تحقیقات را انجام می‌دهد، از شاکی و متهم توضیح می‌گیرد، دلایل را بررسی می‌کند و در صورت کفایت دلیل، قرار جلب به دادرسی و سپس کیفرخواست صادر می‌شود. پرونده بعد از آن در دادگاه کیفری رسیدگی می‌شود.

در شکایت کلاهبرداری، شاکی می‌تواند هم‌زمان رد مال و جبران خسارت را بخواهد. درخواست به‌موقع برای قرار تأمین مناسب، استعلام حساب‌ها و ممنوع‌الخروجی متهم، شانس بازگشت مال را افزایش می‌دهد. شرح دقیق وقایع با تاریخ، مبلغ، شماره حساب‌ها و پیام‌ها اساس شکوائیه موفق است.

• ثبت شکوائیه با شرح زمان‌بندی‌شده وقایع
• تحقیقات مقدماتی در دادسرا و استعلام حساب‌ها
• صدور قرار تأمین متناسب برای متهم
• قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست
• رسیدگی در دادگاه و صدور حکم به حبس، رد مال و جزای نقدی

مجازات کلاهبرداری ساده طبق ماده ۱ قانون تشدید، علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، حبس از یک تا هفت سال و جزای نقدی معادل مالی است که اخذ شده است. اگر مرتکب کارمند دولت باشد یا از عنوان و سمت مأموریت دولتی یا تبلیغ عامه از طریق وسایل ارتباط جمعی استفاده کرده باشد، مجازات شدیدتر است.

پس از اصلاحات قانون کاهش مجازات حبس تعزیری (۱۳۹۹)، کلاهبرداری در صورتی که مبلغ آن از نصاب تعیین‌شده در قانون بیشتر نباشد، در زمره جرائم قابل گذشت قرار گرفته است؛ یعنی رضایت شاکی می‌تواند موجب موقوفی تعقیب شود. تعیین دقیق وضعیت هر پرونده به مبلغ و تاریخ وقوع بستگی دارد.

دفاع در کلاهبرداری معمولاً بر نبود یکی از ارکان متمرکز است: نبود مانور متقلبانه، حقوقی بودن رابطه، نبود سوءنیت، یا اینکه شاکی با علم به واقعیت معامله کرده است. ارائه قرارداد، سوابق پرداخت و مکاتبات و درخواست کارشناسی می‌تواند مسیر پرونده را تغییر دهد.

تیم حقوقی شاهین گروه برای شاکی، شکوائیه مستند و درخواست‌های تأمینی را تنظیم و پیگیری می‌کند و برای متهم، از همان جلسه اول تحقیق، دفاع فنی ارائه می‌دهد. در بسیاری از پرونده‌ها، مذاکره برای رد مال و گذشت، سریع‌ترین راه بازگشت پول است.